Stichting Nivoz logo
Sterkt leraren, schoolleiders en betrokkenen bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Nivoz Podium

20 november Symposium

Onderwijsseminar in Driebergen: Wijsheid in een regeltijd

Op woensdag 20 november landt het netwerk ‘Werken met deugden’ in Driebergen, op landgoed De Horst. In deze vijfde editie van dit jaarlijkse seminar verhouden wij ons tot de ervaring van veel leraren en docenten dat hun professionele ruimte wordt ingeperkt. Als tegenwicht voor de ondervonden regeldruk, richten we ons deze middag op het thema ‘wijsheid’. We gaan onder meer te rade bij professionals die ons laten zien hoe zíj wijze beslissingen nemen, en wat daarin belemmerend en bevorderend werkt.

De organisatie van dit seminar is in handen van stichting NIVOZ, in samenwerking met Radboud Universiteit en Fontys Hogescholen. De tickets kun je bestellen op verder op deze webpagina (mobiel onderaan).

In maart 2019 staakte het hele onderwijs. Met een niet eerder vertoonde eensgezindheid, werd de noodklok geluid in primair, voortgezet én wetenschappelijk onderwijs. Een veelgenoemde reden tot protest is de ervaren regeldruk. Leraren en docenten hebben het gevoel dat hun professionele ruimte sterk wordt ingeperkt. En dat gevoel wordt breder gedragen dan alleen in het onderwijs. In dit seminar richten we ons op het thema ‘wijsheid’, als tegenwicht voor regeldruk.
 
We hebben het dan over praktische wijsheid, kennis over wat goed is om te doen in een bepaalde situatie. Het is een morele know-how, of tact. Als je de wijsheid in pacht hebt, heb je dan helemaal geen regels nodig? Of hebben wijze mensen eerder een improvisatievermogen waardoor ze weten wanneer wel en wanneer niet van de regels af te wijken? En hoe kan onderwijs helpen leerlingen en studenten wijs te worden, juist in opleidingen die gedomineerd worden door afvinklijstjes, competenties en rubrics?
 
In dit seminar gaan we te rade bij professionals die ons laten zien hoe ze wijze beslissingen nemen, wat de rol van noties als vertrouwen en intuïtie daarin zijn, en wat daarin belemmerend en bevorderend werkt. Deze inzichten verdiepen we vanuit de ontmoeting van de Aristotelische deugdethiek (praktische wijsheid) met de fenomenologische pedagogiek, zoals bedreven door Max van Manen (pedagogische tact). Tevens is er een keur aan workshops waarin je wijsheid op de proef wordt gesteld.
 
Sprekers (voorlopig)

Workshops (voorlopig)

Marcel Becker
Tekstlezing Aristoteles over de verstandigheid
De klassieke tekst over praktische verstandigheid vinden we in de Ethica Nicomacheavan Aristoteles. Hierin bakent Aristoteles verstandigheid af van theoretische wijsheid en vakinhoudelijke kennis. We staan stil bij kernregels van de tekst, en zullen zien dat iedere regel zich leent voor actualisering. 

Paul van Tongeren
Verbeelding van de wijsheid
Men zegt dat wij in een tijdperk van beeldtaal leven. En inderdaad verschijnen er steeds meer foto’s op instagram-, facebook en twitter, en steeds meer ‘emoticons’ in what’s app- en sms-berichten. Er zijn emoticons voor veel emoties, maar zijn er eigenlijk ook beelden voor de deugden, bijvoorbeeld voor de deugd van de wijsheid of verstandigheid? Als dat (nog) niet het geval is, lopen we niet voor, maar achter op vroeger tijden. Want de deugden zijn in hun tweeduizendjarige geschiedenis eindeloos vaak verbeeld. Wordt het dus geen tijd voor ‘virtuoticons’? We gaan proberen ze te maken en laten ons inspireren door de rijke iconografische geschiedenis van de deugden.

Wouter Pols
Pedagogisch ethos en het 'stille weten' van de leraar'
Lange tijd heeft men gedacht dat men leraren kon scholen door wetenschappelijke kennis over te dragen en daarbij passende vaardigheden te trainen. We zien steeds meer in dat dit een misvatting is. Kennis is algemeen van aard; leraren werken binnen ‘ingewikkelde en veranderlijke constellaties van bijzonderheden’. Het hart van de pedagogische professie bestaat niet uit algemene kennis, maar is het ethos van de leerkracht, haar karaktervolle houding van waaruit zij in de praktijk ‘staat’. Vanuit dat staan handelt zij, gaat een relatie maar haar leerlingen aan en probeert - passend bij hun mogelijkheden - niet alleen de stof over te dragen die voor hun vorming van belang is, maar hen ook te activeren. Daarbij is weten in het spel, maar dat is geen algemene kennis; het is ‘stil weten’. De Noord-Amerikaanse lerarenopleider Lee Shulman noemt in navolging van Aristoteles dat weten ‘wijsheid van de praktijk’.  In de workshop zal Wouter Pols samen met de deelnemers aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden de betekenis van het ‘stille weten’ voor het handelen van leraren worden onderzocht.         

Anton Nanninga
titel volgt

Elke Müller en Bert van den Bergh.
'Ont-regeling : Wie zichzelf kent, komt ver; wie zichzelf vergeet, komt verder'

Lisette Bastiaansen
titel volgt

Het GIDS-model van praktische wijsheid (Kenniskring beroepsethiek Fontys)
Onderzoekspresentatie praktische wijsheid van docenten. Hoe zijn praktisch wijze leraren voor de klas? Wat voor dingen doen zij, zien zij?

Docent van stichting NIVOZ
Traject Pedagogische tact

Wijsheid of tact: When Aristotle met Van Manen (Paul van Tongeren, Marcel Becker, Wouter Sanderse, Geert Bors, Maartje Janssens)
Ronde tafelgesprek over relatie wijsheid in deugdethiek en tact in fenomenologie
 
Datum:                    woensdag 20 november 2019
Tijd:                         13.30-17.30 uur
Locatie:                  Landgoed De Horst, De Horst 1, 3971 KR Driebergen
Organisatoren:   stichting NIVOZ, Fontys Hogescholen, Radboud Universiteit
Deelname:             € 50,-

Ter voorbereiding

Dit is een essay van de hand van Wouter Sanderse en Beau Huijsse: 'Hoe praktische wijsheid leraren wél kan helpen het goede te doen'


Het seminar is het 5de jaarlijkse seminar van het netwerk ‘Werken met deugden’. Hier lees je een verslag van de voorgaande seminars:

Delen:
Op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief