Stichting Nivoz logo
Sterkt leraren, schoolleiders en betrokkenen bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Nivoz platform hetkind

Hoe verbondenheid met de natuur bij kan dragen aan verbindend kleuteronderwijs

16 januari 2022

'Ik kom al jarenlang op meerdere scholen en dit is het onderwijs wat ik veel zie: voorgeprogrammeerd kleuteronderwijs waarin het licht overschaduwd wordt door methodes en modellen. Hoe kunnen leerkrachten in opleiding zien wat kinderen nodig hebben als zij niet geleerd hebben zich aan hen te verbinden? Als zij eigenlijk ook de verbinding met zichzelf zijn verloren?' Marieke van Ierschot, kleuterpedagoge en onderzoeker houdt een pleidooi voor speels, liefdevol en verbindend onderwijs. 'Goed afgestemd zijn op het kind vraagt om goed afgestemd zijn op de natuur. Op de natuur buiten en op jouw eigen natuur binnenin.'

Het is winter. De natuur heeft zich teruggetrokken. De kleuren zijn vervaagd, de bomen kaal, de dieren weggekropen. In deze tijd lijkt er in de natuur weinig te gebeuren. Maar daar, diep onder de grond maken de plantjes zich klaar om voorzichtig hun groene kopje boven de aarde uit te steken naar het licht. Waar de natuur oproept tot verstillen en vertragen, tot terugtrekken en naar binnen keren, werken wij hard door. In deze uitdagende tijd waarin vanzelfsprekendheid verdwenen is en je niet meer terug kunt vallen op vertrouwde ritmes in de klas, tasten we vaak in het duister: hoe krijgen we op school het kleuteronderwijs goed georganiseerd? Leren de kinderen wel genoeg? We zoeken naar houvast en ondertussen worden we ingehaald door gestructureerde didactische modellen die hun stempel drukken op het kleuteronderwijs. In een poging het duister van ons af te schudden, grijpen we naar (digitale) lesmethodes die ons de weg willen wijzen in het geletterde en gecijferde verkeer in groep 1,2 maar is dat wat we willen en wat wenselijk is? Het is tijd om ons terug te trekken en te bezinnen.

Stagebezoek

In de herfst heb ik een stagebezoek bij een student in een kleutergroep. Nadat ik achter in de klas ben gaan zitten kijk ik om mij heen. Het lokaal is gevuld met tafels en kasten en ik zie een kleine huishoek en bouwhoek. Er zijn twee digiborden en er klinkt een liedje over de herfst dat hard en blikkerig mijn oren binnenkomt. De juf is enthousiast en de kinderen dwarrelen door elkaar heen om daarna in de kring te gaan zitten. Ze heeft haar voorbereidingsformulieren klaargelegd en hierop staat dat zij een boek gaat voorlezen over een muis in het bos. Ze vraagt of de kinderen weten wat er op de rug en op de voorkant van het boek staat. Waar de kinderen eerst nog nieuwsgierig aan het luisteren waren begint de aandacht nu te verslappen. Enkele kinderen draaien op hun stoel, staren voor zich uit en lijken ergens anders te zijn met hun gedachten. Een jongetje wil wat zeggen en roept meerdere keren door de klas. De juf wil dat hij even naar de gang gaat om rustig te worden.

Inmiddels is het voorlezen afgelopen en de juf staat op om uit te leggen wat de kinderen vandaag kunnen doen. Ze laat een werkblad zien met succescriteria: zo maak je een paddenstoel. Op de gang hebben een paar jongens het plan om een dierentuin te maken maar de blokken mogen niet naar de gang. In de huishoek pakken drie kinderen de spullen uit het kastje, rommelen er even mee en pakken dan wat anders. Ze maken grapjes met elkaar en dagen elkaar uit.

In verbinding zijn

Ik merk dat ik onrustig word. De student die ik kom bezoeken is bijna klaar met de opleiding. Ik bewonder haar enthousiasme en gedrevenheid en ik zie dat zij hard haar best doet. Ze heeft de activiteiten gedegen voorbereid en gaat er waarschijnlijk vanuit dat het onderwijs wat zij laat zien ‘goed’ is. Ze heeft immers lesdoelen geformuleerd, de kinderen voeren de werkjes uit die zij heeft bedacht en ze krijgt de aandacht van de kinderen na een onrustig moment. Maar wat ga ik na mijn observatie tegen haar zeggen? Dat je door deze formele en gedigitaliseerde aanpak een onderwijssetting creëert waarin de werkelijke verbinding tussen de leerkracht en het kind ontbreekt?

Het stagebezoek treft mij. Ik kom al jarenlang op meerdere scholen en dit is het onderwijs wat ik veel zie. Voorgeprogrammeerd kleuteronderwijs waarin het licht overschaduwd wordt door methodes en modellen. Leerkrachten die sterker gericht zijn op het volgen van een methode in plaats van op het volgen van het kind. Onderwijs dat weinig ruimte laat aan kind en leerkracht om zich aan elkaar en aan de wereld om hen heen te verbinden. De student die ik bezocht kan ik niet afrekenen op wat zij heeft laten zien. Hoe kunnen leerkrachten in opleiding zien wat kinderen nodig hebben als zij niet geleerd hebben zich aan hen te verbinden? Als zij eigenlijk ook de verbinding met zichzelf zijn verloren?

De student zou waarschijnlijk niet hebben gekozen voor een werkblad met succescriteria als zij deze verbinding zou voelen. Zij zou dan weten dat het leren kennen van de vier seizoenen niet vervangen kan worden door een filmpje. Het maken van een paddenstoel, als de kinderen nog niet eerder een echte paddenstoel hebben bekeken, zou zij niet bedenken. Voor de hand liggender zou een wandeling zijn om buiten paddenstoelen te zoeken en te bekijken. De rol van de leerkracht is namelijk niet het overbrengen van kennis, en in dit geval kennis over het herfstseizoen. De rol van de leerkracht is het telkens opnieuw in nabijheid van het kind voorwaarden scheppen en aanboden doen waardoor het kind zich op eigen kracht kan ontwikkelen. Zo kan het kind op zijn eigen, unieke wijze zichtbaar worden in en deelgenoot zijn van de wereld (Biesta, 2012, p. 9-10).

Meebewegen met de natuur

Het is winter. De natuur houdt zich koest. Of lijkt dat maar zo? Diep in de grond gebeurt er van alles. Kijk maar eens onder de donkere bladeren waar de kleur uit verdwenen is. Als je goed kijkt zie je dat er allerlei kleine beestjes rondlopen. Onder dit beschermende bladerdak gaat het leven door. En zo is het ook voor ons. Hoe dik het bladerdak in deze tijd ook voor ons voelt en hoe moeilijk het lijkt hier onderuit te kruipen: het leven gaat door. Ook wij blijven ons voortbewegen in de donkerte, wachtend op het licht, wachtend op de warmte van de zon. Als we ons verbinden met de winter en meebewegen met de natuur zouden we andere keuzes maken in onze onderwijspraktijk. Waar we op een grijze, bewolkte dag met miezerregen het buitenspelen over zouden slaan, zouden we als we verbonden zijn niet aarzelen en met de kinderen de kleine en zachte regendruppeltjes op onze koude wangen laten spetteren. We zouden lantaarntjes maken met de kinderen met een lichtje erin om op zoek te gaan naar het donkerste plekje op het schoolplein. En als het waait zouden we als vanzelf buiten meewaaien met de takken van de bomen; voel je dat de wind je voort wil duwen?

Buiten kun je je beter verbinden met de seizoenen dan binnen. Je voelt de winterkou, je krijgt kippenvel en slaat je armen om je heen om het warm te krijgen. Je ervaart de donkerte omdat je minder goed kunt zien en de kleuren om je heen zijn verdwenen. De kou, de donkerte en de verstilling in de natuur kun je vanuit deze verbinding met je meedragen. De winter is niet meer buiten jou maar maakt deel uit van jou, je valt er als het ware mee samen.

Buiten doe je met de kinderen andere fysieke ervaringen op dan binnen en er wordt in de buitenomgeving ander spel uitgelokt dan in het klaslokaal. De natuur zorgt voor verrassingen (Tovey, 2011) waardoor de nieuwsgierigheid van de kinderen wordt geprikkeld. Er ligt ineens een regenplas bij de buitendeur, het zand in de zandbak is verstopt door alle bladeren die erin zijn gevallen en er zit een vogel in de boom die een opvallend hoog geluid maakt. Doordat de seizoenen de buitenomgeving veranderen, het zandpaadje bijvoorbeeld opeens een modderpaadje is geworden en er door de storm een grote tak van de boom is afgebroken, liggen er telkens opnieuw andere spelaanleidingen voor de kinderen voor het oprapen.

Lef

In een tijd waarin we worden overspoeld door steeds veranderende regels en kinderen opgroeien met mondkapjes en antibacteriële handgel moeten we lef hebben. Lef om juist nu het didactisch model of de methode los te laten en te vertrouwen op de natuurlijke ontwikkelkracht van het kind. En dat kunnen we alleen als we de tijd nemen om even weg te kruipen onder het veilige dak van bladeren en ons te verdiepen in wat kinderen bezighoudt. In hoe zij zich ontwikkelen, hoe zij leren en in hoe belangrijk het is als zij de ruimte krijgen om te spelen. En ja, dat is best hard werken want het is geen gemakkelijke klus. Goed afgestemd zijn op het kind vraagt om goed afgestemd zijn op de natuur. Op de natuur buiten en op jouw eigen natuur binnenin. En daar hebben we nog wel wat aarde voor weg te vegen.

Het met aandacht kunnen zijn in het moment zorgt voor een verbindende brug tussen jouw aanwezigheid hier en de aanwezigheid van de ander daar (Baart, 2016, blz. 113). Als jij er als leerkracht met je hele hebben en houden kunt zijn maak je ruimte voor het kind om er ook helemaal te mogen zijn. En dat is ons diepste verlangen: er mogen zijn. Hier, met jou. Met de natuur, in deze wereld.

Als we het licht willen laten schijnen en door de koude aarde heen omhoog willen kruipen om de voorjaarszon te voelen, moeten we tijd en ruimte creëren om die verbindende brug te bouwen. Tijd en ruimte waarin kinderen met hun hele hart en hun hele lijf kunnen spelen, kunnen experimenteren en ontdekken. In waterplassen mogen springen en in bomen kunnen klimmen.

Ik heb een missie. Kleuterleerkrachten opleiden die zich met hart en ziel openstellen voor speels, liefdevol en verbindend onderwijs. Binnen en buiten. En die in de onderwijsboom durven te klimmen. Met vallen en opstaan.

 

Onderwijsboom

Tijd om te groeien met horten en stoten

Tijd om je wereld steeds meer te vergroten

Tijd om te klimmen en om te vallen

Om te vertakken en met z’n allen

Eronder te schuilen en hutten te bouwen

Tijd om te werken, te zuchten, te sjouwen

Tijd om aan de takken te hangen

Te spelen en zingen, een lied van verlangen

Tijd om te lachen, de sterren te tellen

Een vuurtje te stoken, verhalen vertellen

Tijd om te niksen, te dralen en lummelen

Tijd om te ontdekken, te rommelen, frummelen

Tijd om te rusten en tegen de stam

Gewoon lekker te zitten met een jam boterham

Tijd voor het aanzien, voor het wachten en laten

Tijd om te zwijgen of samen te praten

Tijd om te wortelen en stevig te staan

Tijd voor de zon en tijd voor de maan

Tijd om te kruipen onder de aarde

Tijd om te weten: ik ben van waarde

Tijd voor een nestje, tijd om te wiegen

Het leven te dragen en uit te vliegen

Marieke van Ierschot is kleuterpedagoge en onderzoeker bij het lectoraat Natuur & Ontwikkeling Kind op Hogeschool Leiden. Daarnaast is zij trainer bij het Centrum voor Onderwijsinnovatie Leiden en bij de Outdoor Living & Learning Academy.

 

Literatuur:

Baart, A. (2005), Aandacht. Etudes in presentie. Amsterdam: Boom.

Biesta, G. (2012), Goed onderwijs en de cultuur van het meten. Den Haag: Boom Lemma Uitgevers, p. 9-10

Tovey, H. (2011), Laat ze buiten spelen. Pleidooi voor gezonde risico’s. Antwerpen-Apeldoorn: Garant.

Reacties

18
Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Marieke Janzen
2 maanden en 7 dagen geleden

Wat een goed geschreven stuk! Ik maak mij al heel lang zorgen over het onderwijs aan kleuters. Ik ben ooit begonnen vanuit de KLOS, de opleiding alleen voor kleuters. Die bagage neem ik al heel lang mee, ook in de andere groepen op school, maar het onderwijs voor kleuters is al jaren in een afglijdende schaal, van ontdekkend leren en groeien naar gedigitaliseerd onderwijs, met werkbladen en toetsen. Je boomgedicht is prachtig! Heb het geleend om door te sturen met naamsvermelding natuurlijk! Groeten Marieke Janzen

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Marieke Janzen
2 maanden en 10 dagen geleden

Wat een goed geschreven stuk! Ik maak mij al heel lang zorgen over het onderwijs aan kleuters. Ik ben ooit begonnen vanuit de KLOS, de opleiding alleen voor kleuters. Die bagage neem ik al heel lang mee, ook in de andere groepen op school, maar het onderwijs voor kleuters is al jaren in een afglijdende schaal, van ontdekkend leren en groeien naar gedigitaliseerd onderwijs, met werkbladen en toetsen. Je boomgedicht is prachtig! Heb het geleend om door te sturen met naamsvermelding natuurlijk! Groeten Marieke Janzen

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Erna
8 maanden en 2 dagen geleden

Fantastisch, weergegeven!! Super mooi verwoord!
Helemaal waar! Dank je wel!!
Dit is waarom ik in een kleutergroep sta...omdat ik daar mag zijn! Omdat je daar mee mag bouwen aan het fundament van elk kind. Omdat je daar een hele rijke leeromgeving neer kunt zetten samen met de kinderen. Waarin je ze meeneemt en laat ontdekken, hun nieuwsgierigheid voedt, hun verwondering toe laat.... Omdat ze mogen groeien en dan groei jezelf ook!
Dit is het mooiste wat er is!
Zelf creëren, zelf nadenken over wat een groep en kind nodig heeft, over wat ze vragen of zeggen, over hun naaste zone van ontwikkeling en dan kijken hoe we dit kunnen verbinden. Dit is fantastisch! Weg met die saaie betekenisloze methodieken, haal de natuur in huis en start.
Daarom zijn stagiaires meer dan welkom. Ik wil hen een andere wijze van goed kleuteronderwijs laten zien. Samen bouwen we verder!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Laurien van der Vaart
8 maanden en 13 dagen geleden

Dank je wel voor het delen! Ik herken mijn eigen geworstel hierin, van afgelopen herfst. Ik gaf toen als gastdocent tientallen herfstwandelingen voor kleuters in Amsterdam. Ik pinde mezelf zo vast op de van te voren toegestuurde lesinhoud (bijv. kinderen moeten na de les zoveel kenmerken van de herfst kunnen noemen), dat ik helemaal verkrampte, het niet leuk meer vond en nauwelijks contact had met de kleuters. Toen ik dit eenmaal doorhad, en ik het strakke format had losgelaten, kwam de lol en de passie bij mezelf terug, de lol bij de kinderen én de verbinding met de kinderen. Tot nu toe heb ik dit proces niet openlijk gedeeld, omdat ik me er een beetje voor schaamde (een ervaren gastdocent zou toch beter moeten weten....). Geïnspireerd door dit artikel ga ik over dit voorval een blogartikel schrijven, want, zoals ik ook op de reacties hier lees, ben ik lang niet de enige. Met elkaar kunnen we er wat aan doen!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


José Voorham
8 maanden en 19 dagen geleden

Wat heerlijk om dit te lezen! ‘Hoort, hoort! Zegt het voort! Dank. Ik neem het mee het ‘veld’ in.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Jose, wat leuk dat je mijn artikel hebt gelezen en een berichtje hebt geplaatst! Fijn dat je hier aandacht voor hebt en het meeneemt naar de scholen en leerkrachten, dankjewel! Warme groet, Marieke

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Maaike Brouwers
8 maanden en 19 dagen geleden

Een prachtig artikel, Marieke.
Ik heb ook een missie als leerkracht voor groep 1/2 en dat is stagiaires laten zien dat de kunst van het lesgeven aan jonge kinderen niet is het begeleiden van een kringactiviteit maar het aangaan van een relatie. En alles wat hierboven is beschreven!
Oog hebben en inspelen op de de behoeftes van ieder kind en van de groep vraagt een andere houding dan waar veel stagiaires mee binnenkomen en van gehoord hebben op de opleiding. Goed om te lezen dat opleidingen zijn die hier wel aandacht aan besteden.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Maaike,
Dankjewel voor jouw fijne reactie op mijn artikel. Het is precies wat je schrijft: het gaat allereerst om het aangaan van een relatie. En dat vraagt om aandacht, werkelijke interesse in het kind en je openstellen voor wat hij of zij laat zien. Hoogste tijd om hier in de opleiding tijd en ruimte voor te maken!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Martine
8 maanden en 19 dagen geleden

Beste Marieke, ik ben ontroerd door je artikel. Bijna aan het eind van mijn studie (Pabo, DT Versneld) en bezig mijn visie op onderwijs te vormen in aanloop naar de laatste reflectie: mijn 'persoonlijk werkconcept'... Nu leerkracht in de bovenbouw, maar ik mis de sponsjes uit groep 1/2 die met verwondering naar een wolk kijken en zich afvragen waar de wolken zijn als de lucht blauw is. De onderwijsboom is een prachtige tekst, want daarmee is alles gezegd. Ik zal 'm gebruiken. Je krijgt een mooie APA-vermelding in mijn bronnenlijst... Dank voor deze energie! Hartelijke groet, Martine

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Martine,
Wat een hartverwarmende reactie heb je geschreven na het lezen van mijn artikel, dankjewel daarvoor! Het kan niet anders dan dat je een lieve, prachtige juf bent. Heel bijzonder dat je het artikel meeneemt in jouw bronnenlijst. Ik voel mij vereerd!
Warme groet, Marieke

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Lia Nieuwenhuis
8 maanden en 19 dagen geleden

Fijn dat er nog pabo docenten zijn die deze kleuterkennis kunnen delen met hun stagiaires!
Veel wordt op scholen aangegeven door directies met weinig kleuterervaring. Ook is er een hele tijd veel minder gespeeld in hoeken maar meer cognitief "gewerkt". Nu gaat het wel beter maar directe instructie/doelen alles moet van te voren vastgelegd worden. Brrrr. Hoop dat mijn kleindochter een echte kleuterjuf krijgt die naar buiten durft te gaan om dingen met de kleuters te ervaren:voelen zien ruiken enz. Ik ben ook enthousiast over het Speleon op de pabo Amsterdam. Een prachtig ingerichte kleuterklas met veel natuurlijke materialen. Regel een bezoek voor hen!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Lia,
Dankjewel voor jouw reactie op mijn artikel. Ik herken goed wat je schrijft. Didactische modellen kunnen helpend zijn en structuur bieden maar het gaat altijd en echt altijd in de eerste plaats om het contact en de relatie met het kind: wie ben jij, wat laat je aan mij zien en hoe kan ik er voor jou zijn? En daar heb je geen model voor nodig. Wel je mooie, liefdevolle hart...
Hartelijke groet,
Marieke

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Margriet de Beurs
8 maanden en 20 dagen geleden

Wat een prachtige kijk op wat het jonge kind nodig heeft. Als gepensioneerd KLOSS-ER (Ik deed de kleuteroplleiding van 1965 tot 1968, in 1985 verdwenen door de komst van het basisonderwijs)raakt me dit diep. Ontwikkelings Gericht Onderwijs, dat was wat mijn kleuterleidstershart raakte. Dat is waar Marieke het over heeft. De juiste kijk op deze zo mooie ontwikkelingstijd van 4 tot 6 jarigen. Zet hem op Marieke, je bent zo goed bezig!!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Margriet, lieve vriendin! Wat ontzettend leuk dat je mijn artikel hebt gelezen en een berichtje hebt gestuurd. Ik weet nog goed dat ik jouw klas overnam. Ik was 21 jaar en wist niet wat mij overkwam. Een grote, dynamische groep kleuters in Amsterdam-Oost, vlak voor Sinterklaas. Jij gaf mij toen het vertrouwen telkens weer op te staan en door te zetten. Dit is wat ik wilde en jij zag dat ik het kon. Dat dit was waar mijn hart lag. Het is zo'n voorrecht om nu met studenten, zij instromers en fijne collega's op de hogeschool te werken en mijn hart te blijven volgen...
Warme groet,
Marieke

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Lia Nieuwenhuis
8 maanden en 19 dagen geleden

Margriet, ik ken je nog uit de Rustenburgerstraat. Grote kleuterschool met wel 8 kleuterklassen. Ik ben nu zelf ook pensionado. Maar blijf betrokken bij kleuteronderwijs. Eerst het park in inderdaad en dan praten met de kinderen wat er in de klas moet komen. Wat we gaan spelen en maken. Toch kennis overbrengen maar dmv zien , ervaren en voelen! Ik zie nu :vogelnestjes knippen en plakken maar geen voorkennis delen.... Zo wordt het een "werkje' van de juf. Ook de spellessen verdwijnen. jammer want zo kunnen kleuters ook veel ervaren....

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Margriet de Beurs
8 maanden en 19 dagen geleden

Wat leuk Lia,
helaas herken ik jouw naam niet zo gauw, maar ja, de Rustenburgerstraat en de St. Joannesschool was de plek waar ik de 1ste 14 jaar van mijn loopbaan werkte.
een mooie en leerzame periode.
Mooi dat jij dit nog weet!!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Marcel Staring
8 maanden en 20 dagen geleden

Dank voor dit pleidooi en ik steun je in je missie Marieke. Ik geef al een aantal jaren de training Outdoor Education & Play (het moest helaas in het Engels) aan de pabo in Almere voor zowel de doelgroep basisonderwijs als voor onze AD opleiding waarin ook de kinderopvang een doelgroep is. Het is voor de meeste studenten echt een eyeopener en een spiegel. Het wakkert bij velen een latente drive aan. Hierom willen ze met kinderen werken. Het activeert en mobiliseert ze. Mijn deductie is dat het geen vraag is die je aan kinderen of (beginnende) beroepsbeoefenaars hoeft te stellen. Zij willen wel. Het zijn ouders die zelf de verbinding verloren zijn en instanties die gevangen zitten in systemen (waaronder de GGD) die de remmende factoren zijn. Ik krijg echt schrijnende voorbeeld voorgeschoteld uit hun praktijken. Mijn studenten gaan de uitdaging aan dat stemt mij hoopvol. Het begin is er. Keep up the good works Marieke!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Marieke van Ierschot
8 maanden en 17 dagen geleden

Ha Marcel,
Dankjewel voor jouw mooie reactie na het lezen van mijn artikel! Erg leuk om te lezen dat je al jaren de training verzorgd over Outdoor Education & Play op de pabo in Almere. De buitenomgeving als onderwijsomgeving benutten is waardevol en enorm verrijkend. Op pabo Hogeschool Leiden zijn we bezig met het ontwikkelen van een minor Onderwijs Buiten en in september gaan we van start! Via LinkedIn ben ik in contact gekomen met Tine Nieboer die jouw naam noemde. Leuk!
Hoe meer Onderwijs Buiten hoe beter. Veel plezier met je mooie werk!
Hartelijke groet,
Marieke

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Delen:
Op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief