Stichting Nivoz logo
Sterkt leraren, schoolleiders en betrokkenen bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Nivoz platform hetkind

Hol woord: leerachterstand

20 april 2020

'Na het holle begrip motivatieprobleem, is er sinds deze week een nieuw leeg woord: leerachterstand', signaleert Ivo Mijland. Hij legt uit waarom we deze term te ruim en te vaak gebruiken in deze periode.

Na het holle begrip motivatieprobleem, is er sinds deze week een nieuw leeg woord: leerachterstand. Laat ik beginnen bij het woord motivatieprobleem. Dat is een arrogante en eenzijdige voorstelling van zaken.

Met motivatieprobleem suggereer je: een kind dat de lesstof (nog niet) ontvangt, doet iets verkeerd. Het woord bevat een oordeel over het gedrag dat uitblijft. Daarmee stellen we onbewust dat er geen motivatie kan zijn voor andere zaken behalve de door ons voorgestelde leerstof. Een motivatieprobleem is namelijk niet meer dan een motivatiedilemma. De leerling maakt namelijk gewoon een intrinsiek aangedreven andere keuze. Een leerling die zijn huiswerk voor Engels niet maakt, kan in die tijd zijn vader helpen op de boerderij. Een leerling die zijn spreekbeurt niet voorbereidt, kan in de voorbereiding hard gewerkt hebben om iets te doen aan de extreme angst die de opdracht hem geeft. En een leerling die zijn huiswerk voor Nederlands niet gemaakt heeft, kan de avond ervoor wel eens heel veel contacten hebben opgedaan in World of Warcraft.

Er is altijd motivatie in elk mens. Je kunt vanavond kiezen om een fles wijn leeg te drinken en weet dat in die keuze een winst- en verliesrekening zit. Je vergeet je stress, en pest je lever. Het is onze mening die het probleem vormt. Onze arrogantie dat we niet in staat zijn om te kijken naar de motivatie die er WEL is. Natuurlijk mogen we er iets van vinden als een kind zijn schoolwerk niet maakt, maar dat heeft alleen zin als we gekeken hebben naar de werkelijkheid van de leerling zelf. Wat zijn zijn drijfveren, wat is zijn verhaal... Welke andere keuze maakte hij vanuit zijn intrinsieke motivatie?

Op dit moment gebeurt iets soortgelijks met leerachterstand: hier is geen sprake van een achterstand maar van een – door Corona ingegeven - dilemma. De leerlingen hebben een achterstand opgelopen, die de stuurlui aan wal willen inhalen. Maar in werkelijkheid heeft het kind alleen een achterstand opgelopen in het curriculum dat op school aangeboden wordt.

Het is arrogant om te denken dat kinderen die in dat curriculum iets gemist hebben, niet geleerd hebben. Ze hebben harder gewerkt dan ooit tevoren, alleen niet aan de lesstof. Direct de lesstof naar voren schuiven, is blind zijn voor wat er wel was. Ze leerden omgaan met social distancing. Voor ons wellicht makkelijk, maar een puber vragen om niet te ravotten, flirten, zoenen, huggen of proosten, is een behoorlijk complexe opdracht waar ieder op zijn manier aan meegewerkt heeft. Ze ontdekten wat het effect is op de wereld als een stom virus je in de macht neemt. Ze keken ineens het journaal met hun ouders, terwijl dat voorheen stom geleuter was. Ze hielpen - misschien uit verveling - ineens met het koken van eten. Ze ontdekten hoe heftig rouwen is en verzorgden een ziek familielid. Ze speelden Monopoly, brachten ontbijt op bed en schreven een gedicht over angst en verdriet. Ze liepen achterstand op op school – al is dat niet nog niet bewezen - maar stonden als mens niet stil. Ze ont-wikkelden zich in ras tempo.

Een kind kan niet achterlopen. Het loopt zoals het pad zich presenteert. Ze zijn daar waar ze zijn en dat is helemaal okay. Geef kinderen ruimte om te vertellen wat ze WEL geleerd hebben. Dan zul je ontdekken dat ze hun leraar hielpen om Microsoft Teams te installeren, dat ze ervaren hebben dat Netflix op een bepaald moment ook niet meer is wat het leek te zijn, ze leerden brood en taart bakken, deden boodschappen voor opa of oma, lieten de hond uit en ruimde de afwasmachine in- en uit. Ze hebben geleerd dat vervelen eigenlijk best lekker kan zijn. Sommigen bouwden uit verveling een website, gingen fotograferen, lazen een boek of werkten in de tuin. Een enkeling snapte ineens meer van het belang van het democratisch bestel.

En ja, er zijn ook kinderen die de hele dag op de bank lagen. Ze deden vrijwel niets, wekenlang. Die op zijn Van der Gijps riepen: relax! En ik kan je zeggen dat ik best jaloers ben op kinderen die dat konden. Zorgeloos afwachten wat er komen gaat. Zonder stress. Dat zouden meer mensen moeten doen.

Geniet dus van wat er al is. Ga uit van de voorsprong, dan is de achterstand geen probleem meer maar een nieuwe werkelijkheid vol kansen. Laat je niets wijs maken door de stuurlui van de Onderwijsraad. Ontmoet straks kinderen die volle kracht vooruit in hun ontwikkeling zitten. Kinderen die ieder op hun eigen tempo in de ontwikkelingsversnelling zitten.

Ivo Mijland is opleider bij Ortho Consult. Hij traint onder andere leerlingbegeleiders en mentoren. Lees meer op zijn website.

Reacties

19
Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Annoesjka
2 maanden en 30 dagen geleden

Als alle kinderen in heel Nederland een achterstand hebben opgelopen, in heel Europa zelfs, op wie hebben ze dan eigenlijk een achterstand?

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Daniël de Rooij
3 maanden en 2 dagen geleden

Bedankt! Verhelderend verhaal. Het ondersteunt en bekrachtigt hoe ik over het fenomeen achterstand denk. Kinderen hebben zoveel nieuwe ervaringen opgedaan in deze tijd.
Er is getracht het curriculum te volgen, op afstand. Een achterstand, ik geloof er niet in.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Marga kroon
3 maanden en 2 dagen geleden

Wat een verhelderende reactie.
Hadden ze maar zo naar mijn zoon gekeken.
Dan was hij niet zo onzeker geworden en faalangstig.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Conny Koets
3 maanden en 3 dagen geleden

een leerling die zijn spreekbeurt niet voorbereidT !!! Verder vind ik het een goed artikel, dank daarvoor.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Luc Degrande
3 maanden en 4 dagen geleden

Mooi geschreven bijdrage die ik helemaal bijtreed. Ik heb op maandagmorgen 20 april 2020 een artikel geschreven “We zijn niet gestopt met leren tijdens de paasvakantie.” (Bedenkingen bij het einde van de paasvakantie.), waarin ik de wijze waarop onze onderwijsministers en de inrichtende machten op de crisissituatie reageren aan de kaak stel en uitleg waar zij de boot missen en waarom. https://www.facebook.com/luc.painter/posts/10158033580734890

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Charles
3 maanden en 9 dagen geleden

een kind dat de lesstof (nog niet) ontvangt doe iets verkeerd.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Jan
3 maanden en 10 dagen geleden

Nuchter verhaal. En niet alleen leerlingen leren veel. Oudere docent leert ook nog bij. Al is het alleen maar om na te denken over zaken waar het in het leven echt om gaat.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


André
3 maanden en 10 dagen geleden

Helder geformuleerd. Van harte eens! Kinderen leren ontzettend veel

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Maarten Kramer
3 maanden en 10 dagen geleden

Beste Ivo, dank voor dit artikel. Dit is waarom ik graag je trainingen volg. Ik heb er al zoveel aan gehad in mijn loopbaan! Nuchter, praktisch en heilzaam! Top!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Cees
3 maanden en 10 dagen geleden

Geweldig artikel en heel goed verwoord.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Corine
3 maanden en 11 dagen geleden

Geweldig geschreven en zo waar! Wat alle leerlingen hiervan geleerd hebben zijn levens lessen van onschatbare waarde. Dat was ons op school niet gelukt!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Yvonne
3 maanden en 12 dagen geleden

Dank je voor deze waarheid!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Samula Mescher
3 maanden en 12 dagen geleden

Wat een prachtig artikel! Helemaal mee eens. We kijken alleen maar naar vastgesteld curriculum en sluiten daarmee al het andere leren uit.

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Marjolein Koster: moeder, Nieuwetijdstherapeut, onderwijsondersteuner
3 maanden en 12 dagen geleden

Raak! Hier gaat het nou om... Precies verwoord zoals ik het ook voel en ervaar!! Bedankt Ivo

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Miriam Klamer-Hoogma, Holistisch Lesgeven
3 maanden en 12 dagen geleden

Helemaal mee eens Ivo! Kinderen kunnen niet achterlopen, het kind ontwikkelt zichzelf, van binnenuit, volgens intrinsieke motivatie op weg naar Zelfexpressie (zie o.a Montessori en Maslow). De Onderwijsraad zit nog vol met mensen die handelen uit oude controlesystemen van angst en deficiënties. Vriendelijke groet,

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Ann
3 maanden en 12 dagen geleden

Zeggen lerarenkaart dat? De media zegt dat misschien? Of iets onzichtbaar? Een prachtig artikel overigens. Iedereen loopt op het pad dat zij presenteert, zo ook de leraar, de ouder,...

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie



Ivo
3 maanden en 11 dagen geleden

Onderwijsraad

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Praktijk Op stap
3 maanden en 12 dagen geleden

Ik ben het hier mee eens. Eerst laten vertellen welke vaardigheden kinderen en jongeren hebben ontdekt en van daar uit samen weer werken aan hun leer prestaties

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Scarlett
3 maanden en 12 dagen geleden

Helemaal mee eens!

Login of vul uw e-mailadres in om op de hoogte te blijven van reacties op uw reactie


Delen:
Op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief