Stichting Nivoz logo
Sterkt leraren, schoolleiders en betrokkenen bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Nivoz Opleidingen

Pedagogische Tact (PT)

Pedagogische Tact (PT) is het basistraject van stichting NIVOZ, dat je zowel individueel kunt volgen (open traject) als incompany (met je schoolteam, in een samenwerkingsverband of anderszins). Pedagogische tact wordt kortweg gedefinieerd als: 'het goede doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’. Hier ligt een hoog ontwikkelde kwaliteit van relatie of verbondenheid – in dit geval een pedagogische relatie tussen leraar en leerling, docent en student – aan ten grondslag. Deze is niet alleen van belang voor de weg naar volwassenheid, maar net zo goed voor het onderwijsresultaat van de leerling (of student).

Wat verstaan we onder pedagogische tact?

Pedagogische tact of tactvol handelen vraagt een relatie die gekenmerkt wordt door openheid en sensitiviteit voor wat een leerling bezighoudt of voor wat deze nodig heeft, en vertrouwen in zijn wil om te groeien. Dit wordt door leerlingen begrepen. Zo ontstaat wederkerigheid en – vanuit deze relatie – gedeelde verantwoordelijkheid. Leraar en leerling(en) als werkeenheid met de leraar als eindverantwoordelijke en gezagsdrager.

Vier aandachtsgebieden

In het traject Pedagogische Tact (PT) staan vier ‘aandachtsgebieden’ centraal. Deelnemers ontwikkelen zich als individu en als team langs aspecten van 'leraar zijn' binnen een school.

  1. Pedagogische opdracht. Wat is volgens jou de bedoeling van onderwijs in relatie tot de samenleving? En wat betekent dit voor je rol en verantwoordelijkheid in de ontwikkeling van leerlingen?
  2. De leraar is zijn eigen instrument. Inzicht in eigen kwaliteiten en die manifesteren in je handelen.
  3. Leerling zien als partner en actor. Kennis van de leerling, perspectief van de ander kunnen en willen innemen.
  4. Leraar zijn binnen een team. Een onderzoekende en open houding in het team, werken vanuit een gezamenlijke visie en elkaar als steunbron ervaren.

    Achter de link vind je artikelen die over deze aandachtsgebieden zijn verschenen in het magazine Van12tot18

Versterkend aan deze aspecten werken schoolleiders in het traject Pedagogisch Leiderschap (PL) aan hun pedagogische opdracht, aan hoe zij het potentieel wekken van de leraren en het team en daarin hun eindverantwoordelijkheid nemen.

Werkproces

Het (groei)proces of proces van bewustwording dat door het traject wordt opgeroepen laat zich beschrijven aan de hand van drie kernervaringen:

  • zelfonderzoek
  • de ervaring van authenticiteit die vrijkomt en het formuleren van voornemens
  • het vormgeven aan de voorgenomen praktijk
     

Trajectmateriaal
Het trajectmateriaal bestaat vooral uit eigen praktijkervaringen (lived experience description), biografische ervaringen, eigen reflecties en groepsreflecties. De trajectdocenten dragen zorg voor een veilige sfeer, geven richting, bemiddelen nieuwe ervaringen en ondersteunen bij het vinden van een manier om met het onderwijssysteem en zijn eisen om te gaan. Zij wijzen ook de weg naar belangrijke bronnen van inspiratie en naar theorie, die praktijkervaringen inzichtelijker kan maken.

Werkvormen
De werkvormen zijn gevarieerd, ook afhankelijk van de samenstelling van de groep en de beschikbare tijd. Van meet af aan is de vraag aan de orde ‘Welke leraar wil ik zijn en wat heb ik daarvoor nodig?’ In veel gevallen wordt dit begeleid door een zelfgekozen pedagogische belofte van waaruit men in de praktijk 'staat' en handelt.

Voorbeelden van werkvormen of methoden zijn:

  • ervaringsreconstructie,
  • de dialoog met de leerling,
  • de kinderfoto (“wat had hij/zij toen nodig?”) of
  • de pedagogische biografie,
  • het beschrijven van betekenisvolle ervaringen of anekdotes, observatie van de eigen situatie…
     

Tussen de bijeenkomsten wordt in de eigen praktijk van alledag gewerkt aan concrete opdrachten (tijdsbestek afhankelijk van het traject. bijv. een traject van 25 uur heeft ook 25 uur nodig voor opdrachten en zelfstudie) als onderdeel van het eigen ontwikkelingsproces, dus niet ter beoordeling. Het traject wordt afgesloten met een presentatie waarin men zijn eigen ontwikkeling verwoordt en verbeeldt.

Literatuur

  • Pedagogische tact. Op het goede moment het juiste doen, óók in de ogen van de leerling (2013). Onder redactie van Luc Stevens en Geert Bors en met medewerking van veel leraren en betrokkenen. Uitgever Garant.
  • Weten wat te doen wanneer je niet weet wat te doen (2014). Pedagogische sensitiviteit in de omgang met kinderen. Max van Manen. (vertaling Geert Bors)
  • De gemotiveerde leerling (2011). Geert Bors & Luc Stevens (red). M.m.v. Korine van Grunsven en Jantine van der Weegh. Uitgever Garant.
  • Leraar, wie ben je? (2007). Luc Stevens, red. Met bijdragen van Geert Kelchtermans, Joseph Kessels, Fred Korthagen, Harry Kunneman, Eelke Wielinga en Luc Stevens. Uitgever Garant.
     

Verdiepende literatuur

 

Praktisch incompany traject

crkbo_instelling_rgb

Voor de eerste vragen m.b.t. incompany trajecten (inhoud en kosten) of andere info kun je terecht bij het de backoffice via [email protected] of 0343-556750. Per traject wordt vooraf, op basis van een intakegesprek, een offerte aangeboden. Afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever kunnen afspraken gemaakt worden over de organisatie van de bijeenkomsten.

Praktisch open traject in twee regio's

Het open traject Pedagogische Tact (PT) wordt komend schooljaar gegeven in de regio  in Rotterdam/Rijnmond en op onze thuisbasis in Driebergen. De start is na de zomervakantie en beslaat altijd zeven bijeenkomsten.

Data Rotterdam
Begeleiding: Merlijn Wentzel en Martijn Galjé. Locatie: Lommerrijk, Straatweg 99, Rotterdam, www.lommerrijk.nl

  • Start: maandag 5 oktober 2020
  • dinsdag 3 november 2020
  • woensdag 16 december 2020
  • maandag 18 januari 2021
  • dinsdag 9 februari 2021
  • woensdag 10 maart 2021
  • maandag 12 april 2021


Maximaal 18 deelnemers per groep. De bijeenkomsten zijn van 10.00 – 16.00 uur, inloop vanaf 09.30 uur.

Data Driebergen
Begeleiding: Ellen Emonds. Locatie: landgoed De Horst, De Horst 1, Driebergen, Gebouw Vossesteyn.

  • Start: donderdag 10 september 2020
  • woensdag 28 oktober 2020
  • donderdag 10 december 2020
  • woensdag 20 januari 2021 (tijden 14.00 - 21.30 uur)
  • donderdag 4 maart 2021
  • woensdag 14 april 2021 (tijden 14.00 - 21.30 uur)
  • donderdag 20 mei 2021
     

Maximaal 18 deelnemers per groep. De bijeenkomsten zijn van 10.00 – 16.00 uur, inloop vanaf 09.30 uur. Behalve op 20 januari en 14 april. Dan is de bijeenkomst inclusief de NIVOZ-onderwijsavond. Let op: deelnemers hebben sowieso ook gratis toegang tot de NIVOZ-onderwijsavonden!

Kosten
Het traject Pedagogische Tact (voor leraren) kost € 1.695,– per persoon. Alle NIVOZ-trajecten zijn vrijgesteld van btw-heffing.

Contact
Voor meer informatie over het traject kun je contact opnemen met stichting NIVOZ, Jetty van der Grift, via [email protected] of 0343-556750.

Inschrijven

Inschrijven kan via onderstaand formulier. In de bijlage vind je ook de Algemene voorwaarden, alsmede een Landelijke klachtenregeling.

Lees ook over andere trajecten/begeleiding NIVOZ:

Waar was NIVOZ actief?

Vanaf 2008 hebben duizenden leraren deelgenomen aan NIVOZ-trajecten. Een groot aantal deed dat met hun school of schoolteam, incompany. We hebben de scholen (po, vo, mbo, hbo, universitair of anders) gebundeld op een landkaart.

Delen:

Onze ervaringen

“Het traject Pedagogische Tact heeft mij meer inzicht gegeven in mijzelf, als mens en daardoor ook als leerkracht. Over waarom ik de dingen doe zoals ik ze doe en ervaar zoals ik ze ervaar. Het heeft mij op een andere manier naar mensen leren kijken, een verrijking waar ik nog dagelijks dankbaar voor ben.”

Nicole Wouters
Nicole Wouters
Leraar op basisschool Klinkers in Tilburg

“Pedagogische tact heeft me aan het denken gezet over de docent die ik ben en de docent die ik wil zijn. Het heeft me bewuster gemaakt van de keuzes die ik maak in mijn lessen en me uitgedaagd scherper te reflecteren. Vragen stellen, in plaats van snel te oordelen. Zoeken naar de leerling achter het gedrag.”

Arjan Moree
Arjan Moree
Docent geschiedenis op PENTA College, CSG Scala Rietvelden in Spijkenisse.

“Deze vormende opleiding heeft ervoor gezorgd dat ik iedere dag voel er te zijn voor mijn leerlingen. Kijkend en luisterend, zonder oordeel en met een rugzak vol kennis, sta ik in verbinding met het kind en kunnen we samen op pad.”

Kim van Haeften
Kim van Haeften
Leraar op de Torenuil, IJsselstein

Op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief