Stichting Nivoz logo
Sterkt leraren, schoolleiders en betrokkenen bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Nivoz Opleidingen

Pedagogische Tact (PT)

Pedagogische Tact (PT) is het basistraject van stichting NIVOZ. Het wordt kortweg gedefinieerd als: 'het goede doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’. Hier ligt een hoog ontwikkelde kwaliteit van relatie of verbondenheid – in dit geval een pedagogische relatie tussen leraar en leerling, docent en student – aan ten grondslag. Deze is niet alleen van belang voor de weg naar volwassenheid, maar net zo goed voor het onderwijsresultaat van de leerling (of student).

Wat verstaan we onder pedagogische tact?

Pedagogische tact of tactvol handelen vraagt een relatie die gekenmerkt wordt door openheid en sensitiviteit voor wat een leerling bezighoudt of voor wat deze nodig heeft, en vertrouwen in zijn wil om te groeien. Dit wordt door leerlingen begrepen. Zo ontstaat wederkerigheid en – vanuit deze relatie – gedeelde verantwoordelijkheid. Leraar en leerling(en) als werkeenheid met de leraar als eindverantwoordelijke en gezagsdrager.

Vier aandachtsgebieden

In het traject Pedagogische Tact (PT) staan vier ‘aandachtsgebieden’ centraal. Deelnemers ontwikkelen zich als individu en als team langs aspecten van 'leraar zijn' binnen een school.

  1. Pedagogische opdracht. Wat is volgens jou de bedoeling van onderwijs in relatie tot de samenleving? En wat betekent dit voor je rol en verantwoordelijkheid in de ontwikkeling van leerlingen?
  2. De leraar is zijn eigen instrument. Inzicht in eigen kwaliteiten en die manifesteren in je handelen.
  3. Leerling zien als partner en actor. Kennis van de leerling, perspectief van de ander kunnen en willen innemen.
  4. Leraar zijn binnen een team. Een onderzoekende en open houding in het team, werken vanuit een gezamenlijke visie en elkaar als steunbron ervaren.

    Achter de link vind je artikelen die over deze aandachtsgebieden zijn verschenen in het magazine Van12tot18

Versterkend aan deze aspecten werken schoolleiders in het traject Pedagogisch Leiderschap (PL) aan hun pedagogische opdracht, aan hoe zij het potentieel wekken van de leraren en het team en daarin hun eindverantwoordelijkheid nemen.

Werkproces

Het (groei)proces of proces van bewustwording dat door het traject wordt opgeroepen laat zich beschrijven aan de hand van drie kernervaringen:

  • zelfonderzoek
  • de ervaring van authenticiteit die vrijkomt en het formuleren van voornemens
  • het vormgeven aan de voorgenomen praktijk
     

Trajectmateriaal
Het trajectmateriaal bestaat vooral uit eigen praktijkervaringen (lived experience description), biografische ervaringen, eigen reflecties en groepsreflecties. De trajectdocenten dragen zorg voor een veilige sfeer, geven richting, bemiddelen nieuwe ervaringen en ondersteunen bij het vinden van een manier om met het onderwijssysteem en zijn eisen om te gaan. Zij wijzen ook de weg naar belangrijke bronnen van inspiratie en naar theorie, die praktijkervaringen inzichtelijker kan maken.

Werkvormen
De werkvormen zijn gevarieerd, ook afhankelijk van de samenstelling van de groep en de beschikbare tijd. Van meet af aan is de vraag aan de orde ‘Welke leraar wil ik zijn en wat heb ik daarvoor nodig?’ In veel gevallen wordt dit begeleid door een zelfgekozen pedagogische belofte van waaruit men in de praktijk 'staat' en handelt.

Voorbeelden van werkvormen of methoden zijn:

  • ervaringsreconstructie,
  • de dialoog met de leerling,
  • de kinderfoto (“wat had hij/zij toen nodig?”) of
  • de pedagogische biografie,
  • het beschrijven van betekenisvolle ervaringen of anekdotes, observatie van de eigen situatie…
     

Tussen de bijeenkomsten wordt in de eigen praktijk van alledag gewerkt aan concrete opdrachten (tijdsbestek afhankelijk van het traject. bijv. een traject van 25 uur heeft ook 25 uur nodig voor opdrachten en zelfstudie) als onderdeel van het eigen ontwikkelingsproces, dus niet ter beoordeling. Het traject wordt afgesloten met een presentatie waarin men zijn eigen ontwikkeling verwoordt en verbeeldt.

Literatuur

  • Pedagogische tact. Op het goede moment het juiste doen, óók in de ogen van de leerling (2013). Onder redactie van Luc Stevens en Geert Bors en met medewerking van veel leraren en betrokkenen. Uitgever Garant.
  • Weten wat te doen wanneer je niet weet wat te doen. Pedagogische sensitiviteit in de omgang met kinderen. Max van Manen. (vertaling Geert Bors)
  • De gemotiveerde leerling (2011). Geert Bors & Luc Stevens (red). M.m.v. Korine van Grunsven en Jantine van der Weegh. Uitgever Garant.
  • Leraar, wie ben je? (2007). Luc Stevens, red. Met bijdragen van Geert Kelchtermans, Joseph Kessels, Fred Korthagen, Harry Kunneman, Eelke Wielinga en Luc Stevens. Uitgever Garant.
     

Verdiepende literatuur

  • De essentie van Theorie U. De essentie van Theorie U. Kernprincipes en toepassingen (2018). Otto Scharmer. Uitgever Christofoor.
  • Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt (2017). Joop Berding.
  • Vrede kun je leren (2017). David van Reybrouck. Uitgever; De Bezige bij.
  • R zijn als leider (2018). Hartger Wassink. Uitgever Kloosterhof Neer.
  • Verlangen naar verbinding. Er bij horen en de moed om alleen te staan (2018). Brené Brown. Uitgever Lev.
  • Omwenteling. Van mensen, organisaties en samenleving (2017). Jan Rotmans.
  • De terugkeer van het lesgeven (2018). Gert Biesta. Uitgeverij Phronese.
  • Tijd voor Pedagogiek (oratie Gert Biesta 2018). Download.
  • Pedagogiek: De plicht om weerstand te bieden (2016). Philippe Meirieu. Uitgeverij Phronese.

 

Praktisch open traject in drie regio's

Het open traject Pedagogische Tact (PT) wordt gegeven in de regio's Amsterdam, Oost-Brabant en in Rotterdam/Rijnmond. De start is in september/oktober 2019 en beslaat altijd zeven bijeenkomsten. 

Data Oost-Brabant
Begeleiding: Ellen Emonds en Anniek Verhagen. Locatie: La Tertulia in Sint Agatha (Cuijk)

  • Start: dinsdag 3 september 2019
  • dinsdag 22 oktober 2019
  • donderdag 28 november 2019
  • donderdag 9 januari 2020
  • dinsdag 18 februari 2020
  • donderdag 2 april 2020
  • donderdag 14 mei 2020
     

Data Rotterdam
Begeleiding: Marleen van der Krogt en Merlijn Wentzel. Locatie: volgt.

  • Start: Vrijdag 20 september 2019
  • Vrijdag 15 november 2019
  • Vrijdag 10 januari 2020
  • Vrijdag 14 februari 2020
  • Vrijdag 20 maart 2020
  • Vrijdag 29 mei 2020
  • Vrijdag 19 juni 2020

 

Data Amsterdam
Begeleiding: Martijn Galjé. Locatie: volgt.

  • Start: maandag 13 januari 2020
  • maandag 10 februari 2020
  • maandag 23 maart 2020
  • maandag 20 april 2020
  • maandag 18 mei 2020
  • laatste twee data nog nader te bepalen.
     

De bijeenkomsten zijn van 10.00 – 16.00 uur, inloop vanaf 09.30 uur. Maximaal 18 deelnemers per groep. Let op: deelnemers hebben ook gratis toegang tot de NIVOZ-onderwijsavonden!

Kosten
Het traject Pedagogische Tact (voor leraren) kost € 1.695,– per persoon. Alle NIVOZ-trajecten zijn vrijgesteld van btw-heffing.

Contact
Voor meer informatie over het traject kun je contact opnemen met stichting NIVOZ, Jetty van der Grift, via [email protected] of 0343-556750.

 

Praktisch incompany traject

crkbo_instelling_rgb

Voor de eerste vragen m.b.t. incompany trajecten (inhoud en kosten) of andere info kun je terecht bij het de backoffice via [email protected] of 0343-556750. Per traject wordt vooraf, op basis van een intakegesprek, een offerte aangeboden. Afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever kunnen afspraken gemaakt worden over de organisatie van de bijeenkomsten.

Waar was NIVOZ actief?

Vanaf 2008 hebben duizenden leraren deelgenomen aan NIVOZ-trajecten. Een groot aantal deed dat met hun school of schoolteam, incompany. We hebben de scholen (po, vo, mbo, hbo, universitair of anders) gebundeld op een landkaart. Achter het vlaggetje vindt u een aantal gegevens.

Inschrijven

Inschrijven kan via onderstaand formulier. In de bijlage vind je ook de Algemene voorwaarden, alsmede een Landelijke klachtenregeling.

Lees ook over andere trajecten/begeleiding NIVOZ:

Delen:
Op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief