Nivoz Podcast

Podcasts voor leraren, schoolleiders en betrokkenen om ze te sterken bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht

Blijf up-to-date en abonneer op onze podcast:

Nivoz Podcasts

Categorie:

# 62 Gesprek tussen hbo-docenten: ‘Wat zijn artistieke dimensies van het leraarschap die ons weer dichter bij de kern ervan brengen?’

24-10-2022

# 62 Gesprek tussen hbo-docenten: ‘Wat zijn artistieke dimensies van het leraarschap die ons weer dichter bij de kern ervan brengen?’

Wat zijn performatieve of artistieke dimensies van het leraarschap die ons weer dichter bij de kern ervan brengen? In deze podcast verkennen Patrick van der Bogt en Jelle Ris elkaars praktijk als docent/onderzoeker in het hbo-onderwijs. Ze zijn beide geïnspireerd door filosofisch-pedagogische teksten en het denkwerk van onder meer Gert Biesta. En ze tasten met hun studenten graag nieuwe mogelijkheden af. ‘Om misschien de pedagogische impact van deze podcast ietsje te vergroten, zou ik zeggen dat je geen echte leraar bent als je nooit in een hazenpak naar je les bent geweest.’

Patrick van der Bogt werkt fulltime als docent Onderwijsinnovatie op de Hogeschool Utrecht, maar bewandelt even gemakkelijk zijwegen of doet uitstapjes naar onderzoek op de HKU of naar projecten in het mbo. Jelle Ris geeft momenteel les op de Willem de Kooning Academie (WdKA) en de Thomas More Hogeschool, allebei in Rotterdam, en deed van zich spreken als co-auteur van het NIVOZ-boek Biesta in de praktijk, over wereldgericht onderwijzen. Wat snel blijkt is dat ze – eenmaal in gesprek – snel op vlieghoogte zijn. Zeker als het om de autonome kant van het leraarschap gaat, de rol van onderzoeker/docent, de speelruimte en het kunstenaar- en makerschap dat ze in zichzelf en bij hun studenten proberen aan te wakkeren.

In deze podcast worden de verhalen – soms persoonlijk, dan weer licht of serieus – aan elkaar geregen. Worden er kanttekeningen geplaats bij het heersende discours van ‘meten is weten’ en hoor je het plezier terug van twee docenten die zich binnen het bestaande systeem uitstapjes met hun studenten veroorloven, zonder zich te distantiëren van het geheel. ‘Er zijn situaties waarin je kan bedenken dat volgzaamheid handig is. Als je bijvoorbeeld een paar routines leert in een zorghandeling waar veel op het spel staat. Maar er zijn ook situaties, zeker als het gaat om innovatie, waarin je zegt van: er is veel nieuws mogelijk, maar je moet niet op mijn sensor gaan vertrouwen. Jullie moeten zelf een sensor ontwikkelen om dat af te tasten. Het gaat erom dat je die ruimte die hier mogelijk in zit, dat jij die verkent.’

Er is een soort van urgentie - in beroepen, in de samenleving, in onderwijs - die vraagt om alle perspectieven bij elkaar te brengen, zo meent Patrick. ‘Maar dat doen en dat samen uithouden, dat is supermoeilijk. Dat vraagt - ook van bedrijven die serieus op co-creatie inzetten - heel veel begeleiding en training. In het hbo proberen we dat ook te doen. De vraag naar het goede, die moet je serieus blijven stellen. Aan iedereen aan tafel. Wat is hier goed om te doen? Want we zijn niet alleen aan het trainen en vaardigheden aan het leren, we hebben ook een pedagogische opdracht.’

Die uitnodiging naar elkaar toe, de wederkerigheid van de interactie en het mensgerichte en subjectiverende aspect van onderwijs – om het woord dan toch maar expliciet te gebruiken – is waarover het in het onderwijs wat Jelle en Patrick betreft vaker mag gaan. En Biesta is met zijn drie doeldomeinen daarin altijd een handig ijkpunt. ‘Kijk, dat kwalificatiegedeelte, daar heeft men volgens mij inmiddels in HBO-land aardig grip op gekregen. En dat studenten socialiseren, daar heeft men ook wel oog voor. Maar dat derde doeldomein van Biesta - die subjectificatie, een zeer select gezelschap gebruikt die taal zeg maar. Je moet met goeie voorbeelden komen dat men dat ook herkent als onderdeel van onderwijs. Er blijft een groep mensen die gewoon zal zeggen: Nee, wij moeten gewoon mensen trainen voor beroepen en dat is het.’

‘Natuurlijk zijn er heel veel dingen die meetbaar zijn die super interessant en belangrijk zijn om te weten, of te kunnen, of te doen,’ vervolgt Jelle. ‘Maar het wordt banaal als er dingen worden geleerd, zodat het meetbaar is.' Protocollen dragen specifieke taal en woorden en dat leidt tot jargon dat soms te gemakkelijk en te snel gebezigd wordt, zo constateren Jelle en Patrick, luisterend naar onderwijsgesprekken om zich heen. ‘En dat er dus niet wordt nagedacht over: wat zeggen we eigenlijk?'

In deze podcast maken Jelle en Patrick duidelijk dat een open blik op onderwijs tot een vruchtbare bodem kan leiden, dat beelden van Marina Abramović, een verhaal over Roodkapje of een leraar als haas verkleed, met een baby in de klas, tot ongekende ontwikkelingen kan leiden, ook bij studenten. Patrick lacht: ‘Dus voor alle luisteraars en leraren die dachten dat het gek is om ansichtkaarten naar je les mee te brengen, als je dit voorbeeld van die haas hoort, dan weet je wat het spectrum kan zijn.’

Categories | Beroepsonderwijs | Biesta in de praktijk | Kunst, onderwijs en pedagogiek

Download

Filetype: MP3 - Size: 79.97MB - Duration: 57:49 m (192 kbps 44100 Hz)