Pedagogische tact (PT)

Pedagogische tact (PT) wordt kortweg gedefinieerd als…

‘Het goede doen, op het juiste moment, ook in de ogen van de leerling’ 

Hier ligt een hoog ontwikkelde kwaliteit van relatie of verbondenheid – in dit geval een pedagogische relatie tussen leraar en leerling, docent en student – aan ten grondslag. Deze is niet alleen van belang voor de weg naar volwassenheid, maar net zo goed voor het onderwijsresultaat van de leerling of student (als we in het vervolg spreken over leerlingen sluiten we studenten in; hetzelfde geldt voor leraar en docent).

PT of tactvol handelen vraagt een relatie die gekenmerkt wordt door openheid en sensitiviteit voor wat een leerling bezighoudt of voor wat deze nodig heeft, en vertrouwen in zijn wil om te groeien. Dit wordt door leerlingen begrepen. Zo ontstaat wederkerigheid en – vanuit deze relatie – gedeelde verantwoordelijkheid.  Leraar en leerling(en) als werkeenheid met de leraar als eindverantwoordelijke en gezagsdrager.

Proces
Het (groei)proces of proces van bewustwording dat door het traject wordt opgeroepen laat zich beschrijven aan de hand van drie kernervaringen:

  • zelfonderzoek (het onderkennen en loslaten van (voor)oordelen, cynismen en angsten),
  • de ervaring van authenticiteit of eigenheid die vrijkomt (hier worden vaste voornemens geformuleerd)
  • het vormgeven aan de voorgenomen praktijk.(wat intuïtief aanwezig is krijgt taal en vorm).

Trajectmateriaal
Het trajectmateriaal bestaat vooral uit eigen praktijkervaringen (lived experience), biografische ervaringen, eigen reflecties en groepsreflecties. De trajectdocenten dragen zorg voor een veilige sfeer, geven richting, bemiddelen nieuwe ervaringen en ondersteunen bij het vinden van een manier om met het onderwijssysteem en zijn eisen om te gaan. Zij wijzen ook de weg naar belangrijke bronnen van inspiratie en naar theorie, die praktijkervaringen inzichtelijker kan maken.

Werkvormen
De werkvormen zijn gevarieerd, ook afhankelijk van de samenstelling van de groep en de beschikbare tijd. Van meet af aan is de vraag aan de orde ‘Welke leraar wil ik zijn en wat heb ik daarvoor nodig?’ In veel gevallen wordt dit begeleid door een zelfgekozen pedagogische belofte waarin men zichzelf voorneemt voortaan consequent iets te doen of niet te doen (met vaak grote gevolgen).

Voorbeelden van werkvormen of methoden zijn:

  • ervaringsreconstructie,
  • de dialoog met de leerling,
  • de kinderfoto (“wat had hij/zij toen nodig?”) of
  • de pedagogische biografie,
  • het beschrijven van betekenisvolle ervaringen of anekdotes, observatie van de eigen situatie…

Tussen de bijeenkomsten wordt in de eigen praktijk van alledag gewerkt aan concrete opdrachten (tijdsbestek afhankelijk van het traject. bijv. een traject van 25 uur heeft ook 25 uur nodig voor opdrachten en zelfstudie) als onderdeel van het eigen ontwikkelingsproces, dus niet ter beoordeling. Het traject wordt afgesloten met een presentatie waarin men zijn eigen ontwikkeling verwoordt en verbeeldt.

registerleraarRegister

Validatie
De trajecten zijn gevalideerd door het lerarenregister met 40RU (traject van 20 uur), 50RU (traject van 25 uur), 60RU (traject van 30 uur) en 70RU (open en het verdiepingstraject).

Praktisch open traject Pedagogische tact

Link ncrkbo_instelling_rgbaar data, inhoud, kosten, inschrijfformulier, etcetera)
Alle NIVOZ-trajecten zijn vrijgesteld van btw-heffing.

Algemene aanpak trajecten NIVOZ

Link naar werkwijze en richtlijnen programma.

Lees meer specifiek over

Pedagogische Tact (PT) voor leraren/docenten
Pedagogisch Leiderschap (PL) voor schoolleiders
Verdieping PT/PL , voor leraren en schoolleiders die al PT/PL hebben gevolgd

Testimonial

‘Het teamtraject pedagogische tact heb ik als heel waardevol ervaren. Op persoonlijk vlak heb ik meer inzicht gekregen in de schoolleider die ik ben en die ik wil zijn. Ik heb ook veel inzicht gekregen in de drijfveren van mijn collega’s. Waar ik dacht dat we elkaar al erg goed kenden, bleek dat er ook nog voldoende dingen waren die we niet van elkaar wisten. Dingen die we aan de oppervlakte niet zomaar van elkaar konden zien. Door bijvoorbeeld het schrijven van de biografie en het voordragen hiervan aan elkaar, kwamen persoonlijke drijfveren naar de oppervlakte. Wat zijn er dan veel verschillen, maar ook veel overeenkomsten. Allemaal een persoonlijke drijfveer om tot één gedeelde passie te komen, namelijk kinderen iedere dag weer het mooiste te willen geven dat er is: goed onderwijs. Het teamtraject pedagogische tact heeft ons hierin gesterkt; we houden weer samen het vuurtje aan!’  Gertine Vorstelman, directeur Jenaplanschool Heerde