Maartje Janssens

Wetenschappelijk medewerker Forum

De vraag naar het goede leven, en de verhouding tussen zelf en ander, hebben Maartje Janssens altijd al bezig gehouden. Toen zij op de middelbare school een klein tekstje over de Franse filosoof Emmanuel Levinas las, werd ze sterk geraakt. Voor haar gevoel beschreef hij de kern van de morele ervaring. De ontmoeting met en verantwoordelijkheid voor de Ander die voorafgaat aan elke rationele reflectie daarop. De tijd was toen nog niet rijp om hier iets mee te doen, maar er was iets getriggerd.

Jaren later, toen Maartje na een bachelor Pedagogische Wetenschappen Filosofie ging studeren, ging het in een hoorcollege Wijsgerige ethiek weer over diezelfde Levinas. Opnieuw werd ze sterk geraakt, maar ook toen was het moment nog niet daar om het op te pakken. Toen ze aan haar master begon en een scriptie mocht gaan schrijven, wist ze: dit is mijn kans. Ze volgde een research mastervak over Levinas en begon aan haar scriptie die een brug zou moeten slaan tussen de twee contexten waarin ze zich altijd heeft bewogen: pedagogiek en onderwijs enerzijds, filosofie en ethiek anderzijds.

Want dat is hoe haar pad tot nog toe gelopen is. Het hield Maartje van jongs af aan al bezig hoe we onszelf en anderen zodanig kunnen vormen dat we ons bewegen naar ‘goed leven’ – wat dat dan ook precies mag zijn. Het leek haar voor de hand liggend dat met name de pedagogiek en onderwijskunde zich met dat soort vormingsvraagstukken bezighielden, dus ging ze Pedagogische Wetenschappen en Onderwijskunde sturen aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hoewel ze daar zeker in het eerste, en ook wel tweede jaar van de bachelor vanuit verschillende disciplines (geschiedenis, sociologie, filosofie, ethiek) naar opvoedings- en onderwijsvraagstukken leerde kijken, merkte ze dat de empirische wetenschappen alleen niet in haar behoefte en motivatie konden vervullen. Ze miste meer fundamentele lagen in het denken over opvoeding en onderwijs, als ook meer normatieve vragen naar wat een goede opvoeding of wat goed onderwijs is – in plaats van deze praktijken enkele te beschrijven. Dit gemis bewoog haar naar de filosofie.

Die overgang ervoer Maartje als een warm bad: ze ontdekte een wereld waarin allerlei grote denkers de meest briljante analyses en ideeën hadden over ‘de grote vragen des levens’. Maar… dat bleef haar soms toch ook te ver van de werkelijkheid staan. Ze had wel degelijk de behoefte om vanuit die filosofie bepaalde concrete praktijken te voeden – en omgekeerd de filosofie door die praktijken te laten voeden. Zo heeft ze telkens doorheen haar studie, en daarna in verschillende onderzoeksaanstellingen, de verbinding tussen filosofie (in het bijzonder ethiek) en praktijk (in het bijzonder die van opvoeding en onderwijs) proberen te leggen. Naast de filosofie van Levinas heeft ze vooral veel gewerkt op het gebied van de deugdethiek in relatie tot het onderwijs.

Voor haar krijgen de werelden van filosofie enerzijds en opvoeding en onderwijs anderzijds bij het NIVOZ de kans om elkaar optimaal te ontmoeten en voeden.

Email: m.janssens@nivoz.nl