15 maart 2018: Jan Bransen

Masterclass: Onvolwassenheid als excuus.

Op donderdagmiddag-avond 15 maart zal Jan Bransen een Masterclass in Driebergen verzorgen die verband houdt met het psychologisch perspectief op ‘volwassenheid, het NIVOZ-jaarthema. Bransen is hoogleraar Filosofie van de gedragswetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. De titel van zijn masterclass luidt: ‘Onvolwassenheid als excuus’.

Inschrijven

Binnen het ‘psychologisch perspectief  op het thema Volwassenheid kunt u ook een bezoek brengen aan de Onderwijsavond met Jan Derksen op 7 maart 2018. De Masterclass van Jan Bransen vindt plaats in Driebergen, op landgoed De Horst, tussen 16.30 – 21.00 uur. De kosten bedragen 75 euro. Inschrijven, zie deze link.

De empirische psychologie hanteert een nogal individualistische of atomistische kijk op het begrip ‘volwassen’; alsof je van een persoon, op zichzelf beschouwd, zou kunnen vaststellen of hij volwassen is of niet. Zo’n benadering past bij een overwegend biologische of biografische kijk op de menselijke ontwikkeling, alsof volwassenheid een niet-relationele eigenschap is van een groeiend menselijk individu. Het idee lijkt te zijn dat volwassenheid gedefinieerd kan worden als een ontwikkelingsfase die individuele exemplaren van de menselijke soort op een bepaald moment bereiken; zoals bomen hun eerste zijtak ontwikkelen, zwanen hun mooie witte veren krijgen en rupsen zich transformeren tot vlinders.

In deze masterclass zullen we op diverse manieren deze atomistische, niet-relationele interpretatie van het begrip ‘volwassenheid’ bevragen en bekritiseren. Dat kan enerzijds met behulp van de sociale psychologie, waarin er veel aandacht en nadruk is voor de context waarin mensen zich gedragen en zijn wie ze zijn. Het kan ook met behulp van de ecologische psychologie, waarin er aandacht is voor de manier waarop mensen met elkaar omgangsvormen ontwikkelen. Daardoor wordt het denkbaar dat het begrip ‘volwassenheid’ wellicht meer een eigenschap is van een omgangsvorm dan van een individu.

Maar als dat waar is, dan zal de empirische psychologie tegen haar eigen grenzen lopen en filosofische vragen oproepen. Want omgangsvormen laten zich niet bestuderen zonder ze te beïnvloeden en te veranderen. De effecten die de bestudering van omgangsvormen op die omgangsvormen zelf hebben, beperken zich daarbij echter niet slechts tot het volwassen of kinderlijke gedrag dat mensen vertonen, maar grijpt ook in op het begrippenkader dat ze hanteren. Daarmee wordt ‘volwassenheid’ een expliciet normatief begrip, dat niet slechts bestudeerd kan worden, maar dat altijd ook concreet inhoud gegeven wordt in een praktijk die draait om verantwoordelijkheid en verontschuldiging.

Tijdens de masterclass worden de deelnemers actief aan het denken gezet. Er wordt gebruik gemaakt van korte opdrachten in twee- en viertallen waarin het draait om de dagelijkse ervaring van de deelnemers. Na afloop van de masterclass zal het voor de meeste deelnemers geruime tijd duren voordat zij de woorden ‘volwassen’ en ‘onvolwassen’ weer onnadenkend kunnen gebruiken.

Literatuur: hoofdstuk 10 van Jan Bransen, Laat je niets wijsmaken (Klement, 2013). Deze tekst krijgt u bij aanmelding toegestuurd.

Als hoogleraar op de Radboud Universiteit onderzoekt prof. Jan Bransen (1958) de begrippenkaders die ten grondslag liggen aan ons alledaagse mensbeeld, waarin wij onszelf beschouwen als rationele, autonome en moreel verantwoordelijke individuen. Daarbij geeft hij bijzondere aandacht aan de betekenis van actueel gedragswetenschappelijk onderzoek voor deze begrippenkaders. Daarnaast is hij docent aan de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie doet hij voordrachten in het kader van een Filosofisch Theater.

Coördinatie in handen van Hartger Wassink: h.wassink@nivoz.nl

Alle NIVOZ-masterclasses in schooljaar 2017-2018