‘Leerkrachten moeten meer rondkijken dan nakijken’

12 mrt 2014 · door Rikie van Blijswijk >
Basisschool het Kristal in Dordrecht is een zogenaamde Pathfinder School. De leerlingen werken dagelijks met ICT en zetten hun eigen onderneming op. Dat vormt het cement tussen de leerlingen, de leraren en de ouders. ‘Leerkrachten moeten meer rondkijken dan nakijken en ict helpt’.
 

CBS het Kristal is een speel- en leercentrum voor zowel peuters als tieners, waarvoor de school alle mogelijke  opvangmogelijkheden biedt. De medewerkers vormen één team onder leiding van één directeur. Er is één gezamenlijke focus: de ontwikkeling van de leerlingen. Onderwijs wordt geboden naar behoefte en gedifferentieerd naar niveau, tempo en eigen keuze. Zinvol leren gebeurt in projecten, waarin zelfredzaamheid en zelfstandig leren kenmerkend zijn.

Met directeur Martin Dekker loop ik op een vrijdagochtend door de school. De leerlingen spelen op de gang en werken op leerpleinen. Je krijgt zin om ook boeken te pakken, of aan tafel even bij te praten en met elkaar te leren. Het leerklimaat is uitnodigend, waardoor disciplinerende maatregelen nauwelijks nodig zijn. ‘Na de vakantie popelen de leerlingen om weer naar school te komen. Dat zegt denk ik genoeg over ons onderwijs’. Rond de school is een grote tuin, die op dit moment wordt ingericht met planten, boomstammen en tuintjes. Daarin kan straks van alles worden verbouwd.

‘We bieden personalized onderwijs in de vorm van projecten die zes weken duren en daarin zie ik zoveel mooie momenten’, glundert Dekker. ‘In groep 7 bijvoorbeeld is een onderneming in zes weken opgericht. De kinderen ontwierpen een fabriek inclusief de productieafdeling. De producten zijn verkocht door de flyers die ze zelf hebben gemaakt’. Na zes weken volgt een tussenweek waarin toetsen worden afgenomen. ‘Daarbij zetten we stemkastjes in’. Dekker citeert daarbij Rob Martens (van LOOK, Wetenschappelijk centrum Leraren Onderzoek/OU): ‘Leerkrachten moeten meer rondkijken en minder nakijken’.

Voorheen zette Martin Dekker ICT opleidingen op bij het Ministerie van Defensie. Nu, als ‘baas van buiten’, zet hij deze digitale middelen in op het Kristal in Dordrecht. ‘Ik heb sterk het vermoeden dat ICT onderwijs verandert, en dat daarin de leerkracht de motor en de kracht is waarop dat proces verder gaat’, licht Dekker toe.

Het project Pathfinder – een Microsoft-initiatief – sprak hem aan en Dekker werd in juni 2011 door hen gevraagd een film te maken over zijn ambities met deze school. Nu is het Kristal een echte Pathfinderschool en maakt deel uit van het Innovative Schools Program (ISP): bekijk hier de evaluatiefilm van het project.

Dat project is de katalysator om verder te praten en te denken over anders leren in de school, is mijn ervaring. In de school is het Pathfinderproject niet te filmen of te fotograferen. Het is het cement in de school en het zit tussen de leerlingen, tussen de leraren, tussen de leraar en de leerling en tussen het team en de ouders. Je voelt het, maar je kunt het niet oppakken.

Het internationale netwerk van het Pathfinderproject heeft Martin veel wijsheid gebracht. In Washington ontmoette hij bijvoorbeeld Will Robinson, die stelt dat leerlingen in de school geen Google-vragen zouden moeten beantwoorden, maar uitgedaagd moeten worden om wereldproblemen te leren oplossen. De ‘zeven C’s’ komen voort uit dat contact en verwoorden waaraan goed onderwijs moet voldoen. Op deze poster vindt u meer informatie over de 7 C ‘s.

Uit de conferentie in Londen nam hij meer kennis mee over samenwerking in de school. ‘Die is pas goed, als leraren én gezamenlijk besluiten nemen én tevreden zijn met het besluit’. Na deze ontmoetingen laat hij op de  teamvergadering filmpjes zien als de Fun Factory en stelt de leraren vragen: ‘Wat zou jij als leraar op het Kristal hiermee kunnen doen? Wat heb je gezien?’Als vanzelf bedenkt een leraar of het hele team antwoorden, waarmee de leerlingen zichzelf verder kunnen ontwikkelen. Hij vindt het belangrijk dat leraren letterlijk en figuurlijk over de grenzen heen kijken en creativiteit in hun denken en handelen integreren.

Voor Dekker is de professionele cultuur binnen het team een cruciale voorwaarde om met elkaar aan het werk te kunnen. Het Kristal kenmerkt zich door een open sfeer en cultuur: ‘Je moet elkaar kunnen aanspreken op de dingen die goed gaan en op wat niet goed gaat, zodat iedereen alert blijft en zichzelf wil blijven ontwikkelen’, zegt hij, ‘daardoor durf je naar elkaar iets te erkennen. Kijk en luister meer naar leerlingen en collega’s  in plaats van te oordelen’.

Het effect daarvan zit ’m wat betreft Martin in de details. ‘Het gaat mij om het plezier in leren; schwung geven aan onderwijs. Twee teamleden zijn mee geweest naar Londen en volgden diverse workshops. Zij vertellen daar vervolgens over in het team en daarmee wordt het project ook steeds meer eigendom van het team. Leiderschap, en niet management, is bepalend voor schoolontwikkeling’,  is Dekkers overtuiging.

Ook de ouderbetrokkenheid is hoog, kent een open sfeer en een goede samenwerking. ‘De ouders voelen dat het hier wel goed zit. Ik bekijk de school met de ogen van de leerling en de ouders’, zegt hij.

De ambitie van de directeur van het Kristal is allereerst dat de leerlingen beter en met meer plezier leren en dat ouders daarin onvoorwaardelijke partners zijn. Ten tweede dat leraren zichzelf niet als werkslaven zien, maar overzicht hebben en volop de ruimte krijgen en nemen om met leerlingen veel meer mogelijk te maken door de inzet van moderne middelen. ‘ICT helpt zeker om leraren te ontlasten’. Bekijk het filmpje hierover:

Foto’s: het team van Basisschool het Kristal

Deze reportage verscheen eerder op website Hetkind

Externe links

Wij bekijken iedere reactie. U hoort binnen drie dagen of we het bericht plaatsen.

annuleer